Μονοπάτια

Πάρνηθα, μια σύντομη διαδρομή στο χρόνο

Πριν η Πάρνηθα γίνει Εθνικός Δρυμός και χώρος αναψυχής και πεζοπορίας διέτρεξε τους αιώνες ως χώρος λατρείας, οχυρωματικό προπύργιο και “υδρομάνα” της Αττικής, ενώ πολλά είναι ακόμα τα σημάδια από τη διαχρονική χρήση και την κατοίκηση του βουνού, κάτι που μαρτυρείται και στον πλούτο των τοπωνυμιών του.

Από τη σύντομη αναφορά του περιηγητή Παυσανία στην Πάρνηθα, μαθαίνουμε ότι η Πάρνηθα ήταν αφιερωμένη στο Δία, η λατρεία του οποίου ήταν άλλωστε συνήθης στις βουνοκορφές. Γνωστό είναι από ευρήματα και κείμενα της αρχαίας γραμματείας ότι στο σπήλαιο του Πανός λατρευόταν ο τραγοπόδαρος Πάνας, προστάτης των βοσκών. Σε ανασκαφές βρέθηκε μεγάλος αριθμός λυχναριών ενώ στην είσοδο του σπηλαίου υπάρχουν κόγχες λαξευτές όπου τοποθετούσαν αφιερώματα.

Εκτός από τον ιερό της χαρακτήρα η Πάρνηθα ήταν και το σύνορο μεταξύ Αττικής και Βοιωτίας και το Αθηναϊκό κράτος είχε χτίσει δεκάδες οχυρά και φρούρια, από τα οποία σώζονται αρκετά σε ερειπιώδη κατάσταση. Ένα από τα καλύτερα διατηρημένα είναι το φρούριο της Φυλής, του οποίου οι τοίχοι διατηρούνται σε μερικά σημεία σε μεγάλο ύψος.

Πολύτιμα για το λεκανοπέδιο ήταν τα πηγαία νερά της Πάρνηθας και από τα αρχαία χρόνια είχε κατασκευαστεί μεγάλο υδραγωγικό δίκτυο που επεκτάθηκε και τελειοποιήθηκε επί του Ρωμαίου Αυτοκράτορα Αδριανού. Το υδραγωγείο είχε δύο βασικούς κλάδους στα ρέματα της Θοδώρας και της Γιαννούλας (το πρώτο μετέφερε νερό στην Ελευσίνα και το δεύτερο στον Ελαιώνα της Αθήνας).

Στα βυζαντινά χρόνια ιδρύθηκαν κάποιες από τις Μονές που διατηρούνται μέχρι σήμερα ανακαινισμένες.

Τον 14ο αιώνα άρχισε ο εποικισμός της Αττικής με αρβανίτες που εγκαταστάθηκαν αρχικά στη βόρεια ορεινή ζώνη (Κιθαιρώνας – Πάστρα – Πάρνηθα) απ’ όπου εξαπλώθηκαν αργότερα και στην υπόλοιπη Αττική. Οι αγροτικές, κτηνοτροφικές και υλοτομικές δραστηριότητες, τα καρβουνιάρικα και η ρητινοσυλλογή ασκούνταν μέχρι πρόσφατα σε αρκετά σημεία του βουνού και είναι ορατά τα κατάλοιπά τους, όπως και τα ερείπια από παλιούς συνοικισμούς, αλώνια, πηγάδια κλπ.

* Τα κείμενα των πεζοπορικών διαδρομών συντάχθηκαν σε συνεργσία με τον Ε.Π.Ο.Σ. Φυλής, Πληροφορίες: τηλ. 6981005747

route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΠΑΝΟΣ ΚΑΙ ΓΙΑΝΝΟΥΛΑΣ" (Διαδρομή 3)

Θέση Στροφή - Στράτι - Κιάφα Μαρίστα - Σπηλιά Πανός - πηγή Ταμίλθι - ρέμα ...

Περισσότερα
route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΟΥ ΑΗ ΓΙΩΡΓΗ" (Διαδρομή 5)

Μονή Κυπριανού - πλαγιές κορφής Κεραμίδι - Άγιος Γεώργιος 4,5χλμ, 1ώρα 50 λεπτά Προτείνεται επιστροφή από τη ...

Περισσότερα
route image
"TΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΩΝ ΡΥΑΚΙΩΝ" (Διαδρομή 1)

Καλαμαρά - Αποστόλη - Πόρος - Κλημέντι - Καλαμαρά 6,9χλμ, (2,5χλμ μονοπάτι, 4,3χλμ χωματόδρομος), 3 ώρες ...

Περισσότερα
route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΟΥ ΣΠΗΛΑΙΟΥ ΠΑΝΟΣ" (Διαδρομή 2)

Θέση Στροφή - Στράτι - Κιάφα Μαρίστα - Σπήλαιο Πανός 3,5χλμ, 2 ώρες Σημαντικό: η διέλευση στο ...

Περισσότερα
route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΚΙΑΦΑ ΠΙΝΗ - ΑΗ ΓΙΩΡΓΗΣ" (Διαδρομή 4)

Μονή Κυπριανού - Μεγάλο Χωράφι - Κιάφα Πίνη - Κούμπουλα - Άγιος Γεώργιος Κεραμιδίου 5,8χλμ, 2,5 ...

Περισσότερα
route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΩΝ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΝ" (Διαδρομή 6)

Μονή Κυπριανού - Μονή Ντάρδιζας - Σπηλαιοσκλήτη Αγίου Αντωνίου - Άγιος Γεώργιος Κεραμιδίου 7χλμ, 2.5-3 ώρες Προτείνεται ...

Περισσότερα
route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΩΝ ΑΝΑΡΡΙΧΗΤΙΚΩΝ ΠΕΔΙΩΝ" (Διαδρομή 7)

Μονή Κυπριανού - αναρριχητικά πεδία Αλογόπετρας - αναρριχητικά πεδία Τροκάνεζας (Μικρή Βαράσοβα, Έπος, Πηγή Αβράμη) 12χλμ, ...

Περισσότερα
route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΟΥ ΦΡΟΥΡΙΟΥ" (Διαδρομή 8)

Φρούριο Φυλής - τμήμα αρχαίου δρόμου - αρχαίοι υδραύλακες - Διπόταμα - Φυλή 7χλμ, 2,50-3 ώρες Επιστροφή ...

Περισσότερα
route image
"ΤΟ ΜΟΝΟΠΑΤΙ ΤΟΥ ΥΔΡΑΥΛΑΚΑ ΤΗΣ ΓΙΑΝΟΥΛΑΣ, ΔΡΟΜΟΣ ΤΟΥ ΝΕΡΟΥ" (Διαδρομή 9)

Τέρμα οδού Γιαννούλας - υδραύλακας Γιαννούλας - ρέμα Γιαννούλας 4,3χλμ, 1.5ώρα Επιστροφή από τα ίδια σημεία. Η διαδρομή ...

Περισσότερα